Ο Μότσαρτ μας χρωματίζει με τα πιο εκλεπτυσμένα μουσικά χρώματα.
Ο Μπετόβεν μας αγκαλιάζει με τη δύναμή του.
Ο Βιβάλντι μας εξαγνίζει.
Ο Χατζηδάκης μας περπατάει στην Οδό Ονείρων.
Η αγάπη μας για τις τέχνες είναι σίγουρα εγγεγραμμένη στο γενετικό μας κώδικα. Αλλά πρέπει να διεγείρεται, να σπουδάζεται, να διδάσκεται και να εφαρμόζεται για να έχει πραγματικό νόημα. 

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ, Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ


Δεν είναι τυχαίο ότι στον αρχαίο κόσμο η μουσική κρατούσε σταθερά τη θέση της στον κορμό της παιδείας. Είναι διαχρονική, βαθυστόχαστη και επιστημονικά προφητική η θέση του Αριστοτέλη για την αξία και το ρόλο της μουσικής στην εκπαίδευση, όπως με πληρότητα εκφράζεται στο βιβλίο του «Πολιτικά» στο κεφάλαιο Θ'.
Καθορίζει ως τέσσερα (4) τα κύρια μαθήματα στα οποία πρέπει να εκπαιδεύονται οι νέοι και αυτά είναι «γράμματα» (δηλ. ανάγνωση, γραφή, γραμματική), «γυμναστική», «ιχνογραφία» και «μουσική». Η θέση του Αριστοτέλη είναι ότι η μουσική τείνει κάπως προς την αρετή, επειδή διαπλάθει το ήθος (όπως η γυμναστική το σώμα), αλλά επίσης εκπαιδεύει τη φρόνηση και μαθαίνει τον άνθρωπο να απολαμβάνει σωστά και να περνάει ευχάριστα τις ώρες της ανάπαυσης. Και μάλιστα ο Αριστοτέλης έχει συλλάβει τους δύο τρόπους που ο άνθρωπος χρησιμοποιεί τη μουσική, δηλαδή και ως «παιδεία» (δηλ. εκπαιδευτικό εργαλείο) και ως «παιδιά» (δηλ. παιχνίδι και ευχαρίστηση).

Εχει επιστημονικά αποδειχθεί σήμερα ότι τα παιδιά που ξεκινάνε μουσική στα 6-7 τους χρόνια αποκτούν μεγαλύτερη ικανότητα συγκέντρωσης, καλύτερη μνήμη, μεγαλύτερη μαθηματική ικανότητα, αποκτούν πειθαρχία στη μελέτη τους και αποκτούν μεγαλύτερη δυνατότητα ανεξαρτησίας κινήσεων. Επίσης τα παιδιά που συμμετέχουν σε ορχήστρες ή χορωδίες μαθαίνουν να συνεργάζονται καλύτερα με άλλα παιδιά και να έχουν καλύτερη δυνατότητα ακρόασης του διπλανού τους ανθρώπου, άρα και μεγαλύτερη ικανότητα επικοινωνίας. Επιπλέον στοιχεία από μια μακροχρόνια επιστημονική μελέτη στις ΗΠΑ έδειξαν ότι νέοι που μαθαίνουν μουσική γίνονται λιγότερα συχνά χρόνιοι χρήστες ναρκωτικών σε σχέση με νέους που δεν έχουν μουσική εκπαίδευση.

Οι αρχαίοι Ελληνες ήξεραν λοιπόν ότι με τη μουσική εκπαίδευση θα παράγουν περισσότερο αναπτυγμένους εγκεφάλους και θα στελεχώνουν την κοινωνία τους με άτομα που διαθέτουν πολλαπλές δεξιότητες -δεν ήταν καθόλου τυχαίο ότι τοποθετούσαν τη μουσική στον κορμό της παιδείας. Την αρχαία ελληνική άποψη για το σημαντικό ρόλο της μουσικής στην ανάπτυξη του εγκεφάλου επιβεβαιώνουν τα πορίσματα των μελετών της σύγχρονης νευροεπιστήμης. Η σημερινή ωδειακή παιδεία κατευθύνει περισσότερο τους σπουδαστές στο πώς να πετύχουν μια επαγγελματική θέση στην κοινωνία μέσω της μουσικής παρά στο να μάθει στο άτομο πώς μπορεί να αποκτήσει πολλαπλές δεξιότητες μέσω μουσικής. Πιστεύω ότι οι σύγχρονες ηγεσίες των υπουργείων Παιδείας ή Πολιτισμού δεν έχουν καν αντιληφθεί την αξία της μουσικής εκπαίδευσης ως κοινωνικού αγαθού. Η προσωπική μου παρατήρηση από διαλέξεις που έχω δώσει σε μουσικά σχολεία της χώρας είναι ότι οι μαθητές των μουσικών σχολείων είναι περισσότερο δραστήρια, αισιόδοξα και δημιουργικά παιδιά σε σχέση με μαθητές άλλων σχολείων.

Δυστυχώς η πλειονότητα του κόσμου αντιμετωπίζει σήμερα την τέχνη της μουσικής απλά ως μέσον διασκέδασης. Η λέξη «διασκέδαση» προέρχεται ετυμολογικά από το αρχαίο ρήμα «διασκεδάννυμι» που σημαίνει διασκορπίζω/αποκλίνω. Διασκεδάζω σημαίνει ακούω μουσική προκειμένου να ξεχάσω και να ξεφύγω κάπου αλλού. Το πραγματικό νόημα και ο στόχος της μουσικής είναι η λέξη ψυχαγωγία (δηλαδή αγωγή ψυχής), που σημαίνει βέβαια κάτι πολύ πλατύτερο όσον αφορά τον παιδευτικό ρόλο της μουσικής ατομικά και κοινωνικά. Η μουσική αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο για την ανάπτυξη και την εκπαίδευση του ανθρώπινου εγκεφάλου, όπως η φυσική άσκηση για το σώμα μας. Ο συνδυασμός μάλιστα της φυσικής άσκησης με τη μουσική αποτελεί την ιδανικότερη μέθοδο για τη διατήρηση της υγείας. Θυμάμαι ακόμη τα εξής σοφά λόγια του Μάνου Χατζιδάκι (απόσπασμα συνέντευξής του), που συνοψίζουν πολλά ουσιώδη ζητήματα για το ρόλο και το νόημα της μουσικής: «Η μουσική δεν είναι μαστίχα για το στόμα εφήβων που επιδεικνύουν τα αθλητικά τους κορμιά σε σκοτεινά νυχτερινά στέκια, ούτε η μουσική είναι κάτι για τους επαγγελματίες της νύχτας που θέλουν κάτι για παρέα, για να αποφύγουν τον ύπνο που τους κυριεύει. Η μουσική είναι τελετή αποκάλυψης που απαιτεί αθωότητα και μνήμη. Η μουσική είναι ασκήσεις με στόχο την αποκάλυψη».

"Αφιέρωμα - Σύστημα Μουσικοκινητικής Ανάπτυξης"

Το μουσικοκινητικό σύστημα αγωγής Carl Orff αντιμετωπίζει το παιδί σα
σύνολο σωματικό, πνευματικό και ψυχικό. Δίνει μεγάλη σημασία στην ανάπτυξη της
φαντασίας και της δημιουργικότητάς του. Για να το πετύχει αυτό χρησιμοποιεί ένα
μέσο που η επί μέρους μουσική και σωματική παιδεία δεν καλλιεργούν: τον
αυτοσχεδιασμό. Αντλώντας από ρυθμικά, μελωδικά, κινητικά και λεκτικά στοιχεία
που δίνονται από το δάσκαλο ή επινοούνται από τα ίδια τα παιδιά, αυτά μαθαίνουν
να πλάθουν, να δημιουργούν κάτι δικό τους και βέβαια να ανακαλύπτουν τον
υπέροχο κόσμο της μουσικής.
Το μουσικοκινητικό σύστημα αγωγής Carl Orff θα μπορούσε να τοποθετηθεί
στη θέση της 'Μουσικής Προπαιδείας' που διδάσκεται σήμερα στα Ωδεία. Με μια
βασική διαφορά όμως: τον τρόπο με τον οποίο θα κατακτήσουμε το στόχο μας, ο
οποίος δεν είναι τίποτα άλλο από τη βιωματική προσέγγιση της μουσικής.

Εσείς παίζετε κάποιο μουσικό όργανο;

Αν παίζετε μουσικό όργανο προστατεύετε τον εγκέφαλό σας

Περιοδικό Journal of Neuroscience

Η ενασχόληση με ένα μουσικό όργανο μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά, αλλά περισσότερο τους ηλικιωμένους να διατηρήσουν τις ικανότητες ακρόασης και να σταματήσουν την εξασθένιση των γνωστικών ικανοτήτων τους.

Με την ενασχόληση με ένα μουσικό όργανο μπορεί να αποκατασταθεί η υγεία του εγκεφάλου σας.

Η μουσική είναι θεραπευτική.

Τα νευροχυμικά οφέλη της μουσικής μπορούν να βελτιώσουν το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος, να μειώσουν τα επίπεδα άγχους και να βοηθήσουν στη ρύθμιση της διάθεσης. Οι ενδορφίνες είναι υπεύθυνες για τις θετικές επιδράσεις της μουσικής στη διάθεση και την ευεξία και η μουσική με την έκκρισή τους επηρεάζει τη γήρανσή μας.

Η μάθηση με ένα μουσικό όργανο μεταβάλλει τα κύματα του εγκεφάλου, με τρόπο που βελτιώνει τις ικανότητες ακρόασης. Αυτή η αλλαγή στην εγκεφαλική δραστηριότητα καταδεικνύει την ικανότητα του εγκεφάλου να αντισταθμίζει τραυματισμούς ή ασθένειες που μπορεί να παρεμποδίζουν την ικανότητα του ατόμου να εκτελεί καθήκοντα.

Η μουσική είναι γνωστό ότι έχει ευεργετικές επιδράσεις στον εγκέφαλο. Η μουσική εκπαίδευση μπορεί να βοηθήσει τους επιζήσαντες ενός εγκεφαλικού επεισοδίου να αποκαταστήσουν την κινητική κίνηση στα ανώτερα τμήματα του σώματός τους.

Η ενασχόληση με τη μουσική προκαλεί πολλά συστήματα του εγκεφάλου να συνεργάζονται, όπως η ακοή, η κίνηση και τα συστήματα αντίληψης. Συμβαίνουν άμεσες αλλαγές στον εγκέφαλο μετά από μία συνεδρία, αποδεικνύοντας ότι η δράση της δημιουργίας μουσικής οδηγεί σε μια έντονη αλλαγή στην εγκεφαλική δραστηριότητα.

Η ανάρρωση μεταξύ των ασθενών με εγκεφαλικό επεισόδιο με μουσική εκπαίδευση και με φυσιοθεραπεία είναι καλύτερη.

Η ανάπτυξη προγραμμάτων αποκατάστασης μέσω μουσικής εκπαίδευσης, για άλλες συνθήκες που επηρεάζουν τη λειτουργία της κίνησης, όπως σε τραυματική εγκεφαλική βλάβη ή σε προβλήματα ακοής, έχει και σ' αυτές τις περιπτώσεις θετική επίδραση στην αποκατάσταση της υγείας.

Μουσική για τη θεραπεία ασθενειών

Η μουσική παίζει σημαντικό ρόλο στην ίαση ασθενειών τόσο σωματικών όσο και ψυχικών

Η μουσική έχει την δυνατότητα να μειώσει την αρτηριακή πίεση, καθώς και να βελτιώσει την αναπνοή. Αυτό είναι αποτέλεσμα της επιρροής της επάνω σε νευρικούς υποδοχείς του σώματος και έχει σαν αποτέλεσμα την μείωση του στρες και του άγχους, την επίτευξη της καλύτερης κυκλοφορίας του αίματος, ενώ συμβάλει στην αύξηση της αυτοπεποίθησης των ασθενών έχοντας σαν αποτέλεσμα την ταχύτερη ανάρρωση τους.

Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα έχει επισημανθεί ότι η μουσική είναι ένας σημαντικός παράγοντας και στην εκπαίδευση. Όλα τα παιδιά τα οποία ασχολούνται με την εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου έχουν αυξημένη ικανότητα απομνημόνευσης πληροφοριών και γνώσεων γενικότερα, όσον αφορά την προφορική τους μνήμη. Αυτό συμβαίνει, διότι η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου, βοηθά την ανάπτυξη του αριστερού εγκεφαλικού κροταφικού λοβού. Ο αριστερός κροταφικός λοβός επεξεργάζεται τις ηχητικές πληροφορίες που εισάγονται στον εγκέφαλο. Παράλληλα όμως αναπτύσσεται μέσα στον λοβό αυτόν, ένα άλλο μέρος(planum temporale), το οποίο είναι υπεύθυνο για την προφορική μνήμη. Με τον τρόπο αυτό η βελτίωση της προφορικής μνήμης των παιδιών είναι ένα δευτερογενές παράγωγο της μουσικής τους εκπαίδευσης.

Έρευνες που έγιναν σε μουσικούς με μαγνητική τομογραφία έδειξαν ότι στον κροταφικό λοβό, το μέρος που είναι υπεύθυνο για την προφορική μνήμη είναι μεγαλύτερο από τους υπόλοιπους ανθρώπους. Οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν έχει σημασία ποιο όργανο μαθαίνουν τα παιδιά όσον αφορά τη βελτίωση της μνήμης. Είναι η διαδικασία της μουσικής εκπαίδευσης που είναι ευεργετική για τη μνήμη. Το φαινόμενο αυτό δηλαδή της ανάπτυξης και άλλων τμημάτων του εγκεφάλου όταν υπάρχει μια μορφή εκπαίδευσης, μπορεί να βοηθήσει και ανθρώπους που έχουν υποστεί βλάβες του εγκέφαλου μετά από κάποιο νόσημα ή τραυματισμό.

Εκτός βέβαια από την ψυχοσωματική υγεία και την εκπαίδευση, η τέχνη της μουσικής μπορεί να ωφελήσει το άτομο γενικότερα στην προσωπική του ζωή. Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος που την επηρεάζει, αρκεί να αναλογιστεί κανείς πώς θα ήταν η ζωή χωρίς τη μουσική ή τους ήχους γενικότερα. Ένα ξερό και βουβό τοπίο, ένας κόσμος δίχως επικοινωνία. Διότι η μουσική είναι και τρόπος επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων. Είναι δυνατόν δυο άνθρωποι τελείως ξένοι μεταξύ τους που τους συνδέει το κοινό πάθος για την μουσική, να επικοινωνήσουν, ασχέτως το πνευματικό επίπεδο, την κοινωνική θέση, τις προσωπικές προτιμήσεις, και την γλώσσα ακόμα που μιλά ο καθένας. Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε δηλαδή την μουσική ως ένα μέσο ψυχικής επικοινωνίας, μία παγκόσμια γλώσσα που ακόμα και εμπειρικά μπορεί να μάθει κάποιος!

Επιπροσθέτως, η τέχνη αυτή είναι συνυφασμένη με πολλές εκφάνσεις της καθημερινής μας ζωής, όπως είναι ο έρωτας, ο φόβος για το άγνωστο, ο θάνατος, η χαρά, η θλίψη, η δουλειά κ.ά. Συνεπώς, ο άνθρωπος έχει έμφυτα μια τάση να εξυμνεί της καταστάσεις της καθημερινότητας, αλλά και να αποδέχεται την συντριβή και την θλίψη του, με ήχους. Είναι ακόμη μια έμφυτη ανάγκη που αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ο σύγχρονος άνθρωπος δείχνει μια νοσταλγία και μια στροφή προς την φύση.Διότι η φύση με τους ήχους της κατευνάζει τα πνεύματα και ευεργετεί το άτομο, αποτελώντας πηγή ευεξίας χαράς και υγείας, χαρακτηριστικά που προσφέρει και η μουσική, όπως προαναφέρθηκε. Γι αυτό άλλωστε κατά καιρούς πολλοί μεγάλοι μουσικοί εμπνεύστηκαν από την φύση, όπως οι 4 Εποχές του Α. Βιβάλντι.

Θα ήταν μεγάλη παράληψη να μην γίνει όμως και μια αναφορά στον ρυθμό, που είναι συνυφασμένος με την μουσική, και ως γνωστόν υπάρχει παντού στην ζωή μας. Χωρίς ρυθμό δεν υπάρχει χρόνος, χωρίς χρόνο δεν υπάρχει οργάνωση πράγμα που συνεπάγεται ότι χωρίς οργάνωση δεν υπάρχει και τάξη.

Το ανθρώπινο σώμα μας δίνει πολλά τέτοια παραδείγματα. Οι ορμόνες μας ακολουθούν σταθερό πρότυπο ρυθμού στην παραγωγή τους ανά 24ωρο (κιρκάδιος ρυθμός). Ο ρυθμός της καρδιάς από τη στιγμή της γέννησης έχει φυσιολογικές αυξομειώσεις μεν, αλλά ποτέ δεν βγαίνει από το συγκεκριμένο tempo στο οποίο λειτουργεί (άλλωστε οι καρδιακές αρρυθμίες δεν υποδηλώνουν φυσιολογική λειτουργία...)

Άρα παρατηρούμε ότι χωρίς ρυθμό, καταρρέει το οικοδόμημα της οργανωμένης κοινωνίας του ανθρώπου, αλλά και το οργανωμένο οικοδόμημα του οργανισμού του. Επομένως, αποτελεί και αυτός ένα από τα συστατικά της ζωής που δεν μπορεί να λείπει.

Κάνοντας μια γενική θεώρηση, παρατηρούμε ότι η μουσική είναι δεμένη τόσο με την ανθρώπινη ύπαρξη όσο και με την καθημερινότητα. Συνοδεύει το άτομο παντού, σε όλες τις πτυχές της ζωής του, και συνιστά έναν δεσμό με το σήμερα το χθες και το αύριο του ανθρώπου, δεδομένου ότι η επιρροή της σ' αυτόν ήτανε πάντοτε η ίδια.

Το διάβασμα γίνεται καλύτερα με μουσική

Ορισμένα μουσικά κομμάτια μπορούν να βοηθήσουν στο διάβασμα και μάλιστα σε κρίσιμες περιόδους εξετάσεων.

Αυτό συμβαίνει, γιατί ορισμένα είδη μουσικής βοηθούν στην μείωση του στρες.

Μάλιστα μετά από έρευνα που έγινε σε εθελοντές μαθητές την ώρα που μελετούσαΝ και άκουγαν συγκεκριμένο είδος μουσικής, βρέθηκε ότι αυτοί ήταν ήρεμοι κι ευχαριστημένοι και περισσότερο συγκεντρωμένοι.

Αντι-στρες μουσικές

-Κλασσική μουσική με σονάτες και συμφωνίες του Μπαχ, του Μπετόβεν κ.α.

-Secret Garden

-Cafe del Mare

Βιβλιογραφία

cerebromente.org.br